Obesitas onder onze kinderen

Onlangs werd er in de landelijke kranten een artikel geplaatst over de oorzaak van het langer en zwaarder worden van kinderen. Een oorzaak hiervan ligt bij het hoge antibioticagebruik onder de kinderen[1], maar ook suiker(producten), koemelk(producten) en tijdens de zwangerschap teveel in gewicht aankomen, zijn van invloed zijn op het groter en zwaarder worden van kinderen. In deze blog leg ik uit waarom!

 

1. Antibiotica
Antibioticagebruik kan letterlijk levens redden, maar het verstoort ook de bacteriebalans in de darm, zowel bij jonge kinderen als bij volwassenen. De verstoring hiervan is mogelijk de oorzaak van de groei in lengte en gewicht bij kinderen. Met name de kinderen die tijdens het eerste halfjaar een antibioticakuur kregen, hebben meer kans op toename van gewicht en lengte. Mogelijk ligt de oorzaak hiervan bij de verstoring van de darmflora.

Waarom?
Bij mij heerst meteen de volgende vraag: waarom krijgen onze kinderen zoveel antibiotica? Volgens het onderzoek kreeg 63% van de onderzochte kinderen tijdens de eerste tien levensjaren ten minste één antibioticakuur. 13% hiervan kregen zelfs één tot vier antibioticakuren tijdens de eerste tien levensjaren. De meeste antibioticakuren worden voorgeschreven aan kinderen en 70% hiervan wordt voorgeschreven voor luchtweginfecties en dat terwijl dat eigenlijk onnodig is. Als je gaat kijken naar voedingsproducten die luchtweginfecties kunnen veroorzaken, kom je vaak uit bij koemelk(producten). Door koemelk(producten) uit het dieet te schrappen, geneest je kindje vaak snel van van de luchtweginfectie. Helaas is flesvoeding vaak op basis van koemelk. Kleine baby’s en jonge kinderen hebben vaak last van luchtweginfecties en er wordt een behandeling gestart zonder dat de ouders of artsen weten dat koemelk hier de veroorzaker is. Ondertussen krijgen de kinderen nog steeds, soms liters per dag, flesvoeding op basis van koemelk.

Pasgeboren baby’s kunnen zelfs al een antibioticakuur krijgen tijdens hun eerste uren hier op de wereld. Stel je voor dat je tijdens de bevalling in het ziekenhuis veel pijn hebt. Vaak wordt er dan pijnbestrijding aangeboden (in sommige landen is dit zelfs een standaard). Pijnbestrijding lijkt soms de oplossing voor dat moment, maar het kent vele nadelen. Één van de nadelen is dat de kans aannemelijk is dat moeder en kind koorts ontwikkelen tijdens en na de geboorte van de baby. Bij koorts raken medewerkers van een ziekenhuis in paniek. De oplossing? Antibiotica. Gewoon, voor de zekerheid. Want mogelijk wordt de koorts veroorzaakt door een bacterie. Hoppa, je kindje is nog geen halve dag oud en hij of zij heeft de eerste antibioticakuur te pakken.

Begrijp me niet verkeerd. Antibiotica kan levens redden. Als je kleine baby echt een heftige bacterie te pakken heeft, wil je dat er wordt gehandeld. En als we geen antibiotica hadden gehad, waren er vele levens verloren gegaan. Maar, ik denk wel dat we voorzichtig moeten zijn met het toedienen van antibiotica.


Waar helpt antibiotica wel bij?
Antibiotica helpt bij het doden van bacteriën. Als een ontsteking of ziekte wordt veroorzaakt door een bacterie kan een kuur helpen bij het doden van deze bacterie waardoor je dus beter kan worden. Echter, doodt de antibiotica ook de goede bacteriën waardoor het de balans tussen goede en slechte bacteriën verstoort. Het gevolg hiervan is dat de algemene weerstand omlaag gaat. Immers, onze weerstand wordt bepaald door de balans tussen goede en ziekmakende bacteriën, en met name de balans in onze darmen (darmflora). Dus op het moment dat jouw kindje op levensdag nr. één al een antibioticakuur krijgt, is het aannemelijk dat het immuunsysteem van je kindje snel omlaag gaat en dat er een grotere kans is op het ontwikkelen van een luchtweginfectie (of andere aandoening) waarvoor dan later weer een antibioticakuur wordt voorgeschreven.

Waar helpt antibiotica niet bij?
Antibiotica helpt niet bij ziektes veroorzaakt door virussen (zoals griep, kinkhoest en mazelen). Antibiotica helpt ook niet bij koortsachtige symptomen die zijn veroorzaakt door een ruggenprik of vaccinatie.

 

Antibiotica versterkt de weerstand niet
Voor de duidelijkheid: antibiotica is soms nodig, maar het is geen middel om de weerstand te versterken. Sterker nog: het is een middel dat de algemene weerstand juist doet verlagen, ondanks dat jij of je kindje beter lijkt te worden. Een paar dagen, of soms zelfs weken, na de antibioticakuur kan door de verstoorde bacteriebalans een nieuwe infectie ontstaan. Hiervoor wordt dan opnieuw antibiotica voorgeschreven en zit je dus in de vicieuze circel. Gevolg hiervan is dus dat onze kinderen steeds groter en dikker worden én ook een slechte weerstand opbouwen.

Natuurlijke weerstand versterken
Je wilt dus liever geen antibioticakuur aan je kindje geven. Logisch, want het heeft een verstorende werking op lichaamsprocessen. Geen nood, er is een oplossing! Door de natuurlijke weerstand van je kindje te versterken, verklein je het risico op het ontwikkelen van een ziekte waarvoor uiteindelijk een antibioticakuur wordt gegeven.

De beste manier om de weerstand van je pasgeboren baby de versterken, is het geven van borstvoeding. Let hierbij wel op je eigen voeding. Jouw voeding en leefstijl bepaalt namelijk de kwaliteit van de melk. Vermijd geraffineerde producten zoals koek, snoep, chips, junkfood, witte tarweproducten, frisdranken en alcoholische en cafeïne-houdende dranken. Eet daarentegen onbeperkt verse groenten en fruit, eiwitten en goede vetten. Drink daarbij veel zuiver water en biologische kruidenthee.

Als er sprake is van antibioticagebruik, is het van belang dat dit altijd wordt aangevuld met probiotica. Probiotica is een supplement dat bestaat uit goede bacteriestammen die de goede bacteriën in de darmen versterken. Dit zorgt ervoor dat de darmflora optimaal blijft of weer wordt waardoor het immuunsysteem zijn werk blijft doen, ondanks de verstorende werking van antibiotica.

Als je kindje al vast voedsel eet, is het aan te raden om in iedere maaltijd groenten en/of fruit te verwerken. Verse groenten en vers fruit (prebiotica) versterken de darmflora namelijk ook. Producten waar geraffineerde suikers in zitten, koemelk(producten) en glutenhoudend graan zoals tarwe en in lichtere mate ook spelt verstoren de darmflora en beschadigen de darmslijmvliezen. De darmslijmvliezen staan in contact met het slijmvlies van de rest van het lichaam. Als de darmslijmvliezen beschadigd zijn, zijn de slijmvliezen van de blaas, spijsverteringsstelsel en de neusholte ook beschadigd. In de praktijk blijkt dus dat bij een blaasontsteking, verkoudheid en blijvend lopende neus (dit zie je bij jonge kinderen veel!) de darmslijmvliezen beschadigd zijn. Zie dit als een waarschuwing van het lichaam. Het geeft hiermee aan dat er moet worden gehandeld om erger te voorkomen. Een probioticakuur zou hier op zijn plaats zijn en ook een gezond voedingspatroon waarbij verse groenten, vers fruit, eiwitten en goede vetten de basis vormen. Als er geen stappen worden ondernomen, is de kans aannemelijk dat je kindje ziek(er) wordt en een ontsteking zich ontwikkelt waarvoor antibiotica wordt voorgeschreven. En dit willen we juist voorkomen.

 

In de regel wordt antibiotica voorgeschreven, omdat er sprake is van een ziekte. Een ziekte ontstaat door een te lage weerstand. Zoals je hier hebt gelezen, kun je zelf veel doen om je weerstand te verhogen en een antibioticakuur te vermijden.

  • Wees zelf kritisch en weet waarvoor antibiotica wordt voorgeschreven en of dit echt nodig is.
  • Maak gebruik van probiotica, zeker tijdens of na een kuur maar ook als boost kan dit af en toe worden gegeven.
  • Geef tijdens de eerste levensmaanden (het liefst een jaar) kwalitatief goede borstvoeding.
  • Weet of er sprake is van een allergie. Zo ja, vermijd de allergenen volledig om zo de natuurlijke weerstand te verhogen.
  • Zorg voor verse groenten en/of vers fruit bij iedere maaltijd.
  • Geef geen koemelkproducten
  • Geef geen suikerproducten. Zeker gedurende de eerste twee levensjaren heeft suiker een groot verwoestend effect op het lichaam en de weerstand van je kindje.
  • Wees zuinig met het geven van glutenhoudende granen.
  • Zorg voor voldoende eiwitten per dag. Voor een opgroeiend kind ligt de behoefte op ongeveer 1,5 gram eiwit per kilo lichaamsgewicht per dag.
  • Zorg voor goede vetten zoals olijfolie, hennepolie, krillolie, vette vis, avocado en eventueel noten.

 

2. Suiker
Suiker staat op nr. 1 als veroorzaker van obesitas. Ook bij baby’s en jonge kinderen is dit een veroorzaker van overmatige groei. Suiker wordt vrijwel overal in verwerkt. Babygranen, babybiscuits, groenten- en fruitpotjes voor baby’s en flesvoeding. Als er geen suiker in zit, zit er vaak een synthetisch zoetmiddel in. Dit is geen gezondere keuze! Ook synthetische zoetmiddelen zoals aspartaam veroorzaken obesitas.

Zowel suiker als een synthetisch zoetmiddel heeft invloed op de bloedsuikerspiegel. Op het moment dat deze omhoog schiet omdat er natuurlijk of synthetisch zoet in de bloedbaan terecht komt, wordt er insuline aangemaakt. En insuline is veroorzaker van zwaarder worden. Toch hebben we insuline nodig omdat dit ervoor zorgt dat het suiker wordt omgezet in energie waardoor de bloedsuikerspiegel weer daalt. Het advies is om suikerhoudende producten en producten waar synthetische zoetmiddelen in zitten te vermijden.

 

3. Koemelk
Koemelk, ook de flesvoeding die is gebaseerd op koemelk, veroorzaakt overmatige groei. De verhouding aan vetten in koemelk(producten) is voor ons niet gunstig. Zeker voor kinderen heeft dit als gevolg dat zij langer en zwaarder worden. Als de baby geboren is, gaat gedurende de eerste twee levensjaren veel van de energie naar de groei van de hersenen. Groei van de rest van het lichaam (spieren, botten en organen) vraagt tijdens de eerste twee levensjaren om minder energie waardoor dit ook minder snel groeit. Als er veel koemelk wordt gegeven, en met name in de eerste jaren, is de energieverdeling verstoort. Hierdoor groeit de herseninhoud minder snel dan zou moeten, maar groeien de organen, spieren en botten juist wel sneller. Dit is dus de omgekeerde wereld en ook veroorzaker van het groter en zwaarder worden van onze kinderen.

 

Zowel koemelk als suiker hebben een verstorende werking op de darmflora en het slijmvlies. Zoals eerder benoemd, ligt dit vaak ten grondslag aan een slecht werkend immuunsysteem. Dus door ten minste suiker(producten) én koemelk(producten) te vermijden, versterk je de algemene weerstand waardoor ziekte en ontstekingen minder kans hebben om te ontstaan en dus een antibioticakuur wordt voorkomen.

 

4. Tijdens de zwangerschap teveel aankomen
Als de moeder tijdens de zwangerschap teveel aankomt en vaak te hoge bloedsuikerwaardes heeft, is er een vergrote kans dat het kind obesitas zal ontwikkelen.[2] Het is van belang dat de moeder tijdens de zwangerschap zorg draagt voor een stabiele bloedsuikerspiegel. Dit kan zij doen door het eten van voldoende eiwitten, veel verse groenten en vers fruit en goede vetten zoals roomboter, kokosolie, olijfolie en noten. Daarnaast is het van belang om bewerkte suikerhoudende producten zoals koek, snoep, taart, pizza, patat, snacks en frisdrank te vermijden. Door deze algemene leefregel toe te passen, zorg je ervoor dat de bloedsuikerspiegel in balans blijft en je een gezond gewicht behoud gedurende de zwangerschap.
©Sanne Knijn – 2016

[1] http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0022347616303754
[2]Hillier TA, Pedula KL, [..], Ogasawara KK. Impact of Maternal Glucose and Gestational Weight Gain on Child Obesity over the First Decade of Life in Normal Birth Weight Infants. Matern Child Health J 2016 May 6